Strona Główna > Teksty inne > Sutra Satipatthana

Satipatthana Sutta

Sati - uważność

Oto, co slyszalem. Pewnego razu Blogoslawiony przebywal w kraju Kuru, w miescie Kuru zwanym Kammasadhamma. Tam zwrócil sie do mnichów: "Mnisi."

"Czcigodny panie", mnisi odpowiedzieli.

Blogoslawiony powiedzial:

"Oto jest bezposrednia sciezka do oczyszczenia bycia, do pokonania smutku i lamentu, do znikniecia bólu i zmartwienia, do osiagniecia slusznego sposobu, i do realizacji nibbany - innymi slowami, cztery podstawy uwaznosci."

"Jakie sa te cztery? To jest przypadek, gdy mnich pozostaje skupiony na ciele - dbaly, swiadomy, i uwazny - odkladajac zadze i zmartwienie wobec swiata. Pozostaje skupiony na uczuciach - dbaly, swiadomy, i uwazny - odkladajac zadze i zmartwienie wobec swiata. Pozostaje skupiony na umysle - dbaly, swiadomy, i uwazny - odkladajac zadze i zmartwienie wobec swiata. Pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych - dbaly, swiadomy i uwazny - odkladajac zadze i zmartwienie wobec swiata."

"I jak mnich pozostaje skupiony na ciele?"

"To jest przypadek, gdy mnich - udawszy sie do odosobnienia, do cienia drzewa, lub do pustej chaty - siada krzyzujac nogi, utrzymuje cialo prosto i skupia uwage przed soba. Pozostajac uwazny robi wdech; uwazny, robi wydech. Robiac dlugi wdech spostrzega, ze robi dlugi wdech; robiac dlugi wydech spostrzega, ze robi dlugi wydech. Robiac krótki wdech spostrzega, ze robi krótki wdech; robiac krótki wydech spostrzega, ze robi krótki wydech. Robiac wdech doswiadcza calego ciala i robiac wydech doswiadcza calego ciala. Robiac wdech ucisza cielesne pobudzenie i robiac wydech ucisza cielesne pobudzenie. Jak wprawny tokarz lub jego uczen, gdy robi dlugi obrót spostrzega, ze robi dlugi obrót, lub gdy robi krótki obrót spostrzega, ze robi krótki obrót. W ten sam sposób mnich robiac dlugi wdech spostrzega, ze robi dlugi wdech; robiac dlugi wydech spostrzega, ze robi dlugi wydech. Robiac krótki wdech spostrzega, ze robi krótki wdech; robiac krótki wydech spostrzega, ze robi krótki wydech. Robiac wdech doswiadcza calego ciala i robiac wydech doswiadcza calego ciala. Robiac wdech ucisza cielesne pobudzenie i robiac wydech ucisza cielesne pobudzenie."

"W ten sposób pozostaje skupiony wewnetrznie na ciele, zewnetrznie na ciele, lub wewnetrznie i zewnetrznie na ciele. Pozostaje skupiony na zjawisku powstawania co do ciala, na zjawisku zamierania co do ciala, lub na zjawisku powstawania i zamierania co do ciala. Uwaznosc, ze 'to jest cialo' jest utrzymywana w obszarze jego wiedzy i pamieci. I pozostaje niezalezny nie lgnac do niczego w swiecie. Oto jak mnich pozostaje skupiony na ciele."

"Ponadto. Chodzac spostrzega, ze chodzi. Stojac spostrzega, ze stoi. Siedzac spostrzega, ze siedzi. Kladac sie spostrzega, ze sie kladzie. Lub jakkolwiek cialo jest ulozone, spostrzega to."

"Ponadto. Idac naprzód i zawracajac jest w pelni swiadomy; patrzac blisko i patrzac daleko jest w pelni swiadomy; zginajac i prostujac konczyny jest w pelni swiadomy; ubierajac szaty i noszac szaty i miske jest w pelni swiadomy; jedzac, pijac, zujac, i smakujac jest w pelni swiadomy; oddajac mocz i wydalajac jest w pelni swiadomy; chodzac, stojac, siedzac, ukladajac sie do snu, budzac sie, mówiac, i pozostajac w milczeniu jest w pelni swiadomy."

"Ponadto. Mnich kontempluje cialo od podeszew stóp w góre, od szczytu glowy w dól, otoczone przez skóre i pelne róznych rodzajów nieczystych rzeczy: 'W tym ciele sa wlosy, owlosienie, paznokcie, zeby, skóra, miesnie, sciegna, kosci, szpik kostny, nerki, serce, watroba, oplucna, sledziona, pluca, grube jelito, cienkie jelito, zawartosc zoladka, kal, zólc, flegma, ropa, krew, pot, tluszcz, lzy, wilgoc, slina, sluz, plyn w stawach, i uryna.' Jak worek otwierany z dwóch stron, pelny róznych rodzajów ziarna - pszenicy, ryzu, fasoli, groszku, sezamu, i luskanego ryzu - który czlowiek z dobrym wzrokiem wysypuje i kontempluje: 'pszenica, ryz, fasola, groszek, sezam, i luskany ryz.' W ten sam sposób mnich kontempluje cialo od podeszew stóp w góre, od szczytu glowy w dól, otoczone przez skóre i pelne róznych rodzajów nieczystych rzeczy: 'W tym ciele sa wlosy, owlosienie, paznokcie, zeby, skóra, miesnie, sciegna, kosci, szpik kostny, nerki, serce, watroba, oplucna, sledziona, pluca, grube jelito, cienkie jelito, zawartosc zoladka, kal, zólc, flegma, ropa, krew, pot, tluszcz, lzy, wilgoc, slina, sluz, plyn w stawach, i uryna.'"

"Ponadto. Mnich kontempluje cialo - w jakiejkolwiek jest pozycji, jakkolwiek jest ulozone - co do pierwiastków, z których sie sklada: 'W tym ciele jest pierwiastek ziemi, pierwiastek wody, pierwiastek ognia, i pierwiastek wiatru.' Jak wprawny rzeznik lub jego uczen, zabiwszy krowe siedzi na rozdrozu tnac ja na kawalki. W ten sposób mnich kontempluje cialo - w jakiejkolwiek jest pozycji, jakkolwiek jest ulozone - co do pierwiastków, z których sie sklada: 'W tym ciele jest pierwiastek ziemi, pierwiastek wody, pierwiastek ognia, i pierwiastek wiatru.'"

"Ponadto. Gdy mnich widzi zwloki porzucone na cmentarzu - jeden dzien, dwa dni, trzy dni martwe - cialo spuchniete, sine, i ropiejace... cialo dziobane przez wrony, sepy, i jastrzebie, jedzone przez psy, hieny, i inne zwierzeta... szkielet z miesniami i krwia, polaczony sciegnami... szkielet bez miesni, z krwia, polaczony sciegnami... szkielet bez miesni i bez krwi, polaczony sciegnami... kosci odlaczone od siebie, rozrzucone we wszystkich kierunkach - tu kosc reki, tam kosc stopy, tu kosc goleni, tam kosc uda, tu kosc biodra, tam lopatka, tu zebro, tam mostek, tu kosc ramienia, tam kosc szyi, tu kosc szczeki, tam zab, tutaj czaszka... poszarzale kosci... szczatki zgromadzone na stosie, starsze niz rok... szczatki rozlozone na proch, odnosi to do ciala: 'To takze jest cialo. Taka jest jego natura, taka jest jego przyszlosc, taki jest jego nieunikniony los.'"

"I jak mnich pozostaje skupiony na uczuciach?"

"To jest przypadek, gdy mnich doswiadczajac bolesne uczucie spostrzega, ze doswiadcza bolesne uczucie. Doswiadczajac przyjemne uczucie spostrzega, ze doswiadcza przyjemne uczucie. Doswiadczajac ani bolesne ani przyjemne uczucie spostrzega, ze doswiadcza ani bolesne ani przyjemne uczucie. Doswiadczajac bolesne uczucie dotyczace ciala spostrzega, ze doswiadcza bolesne uczucie dotyczace ciala. Doswiadczajac bolesne uczucie nie dotyczace ciala spostrzega, ze doswiadcza bolesne uczucie nie dotyczace ciala. Doswiadczajac przyjemne uczucie dotyczace ciala spostrzega, ze doswiadcza przyjemne uczucie dotyczace ciala. Doswiadczajac przyjemne uczucie nie dotyczace ciala spostrzega, ze doswiadcza przyjemne uczucie nie dotyczace ciala. Doswiadczajac ani bolesne ani przyjemne uczucie dotyczace ciala spostrzega, ze doswiadcza ani bolesne ani przyjemne uczucie dotyczace ciala. Doswiadczajac ani bolesne ani przyjemne uczucie nie dotyczace ciala spostrzega, ze doswiadcza ani bolesne ani przyjemne uczucie nie dotyczace ciala."

"W ten sposób pozostaje skupiony wewnetrznie na uczuciach, zewnetrznie na uczuciach, lub wewnetrznie i zewnetrznie na uczuciach. Pozostaje skupiony na zjawisku powstawania co do uczuc, na zjawisku zamierania co do uczuc, lub na zjawisku powstawania i zamierania co do uczuc. Uwaznosc, ze 'to sa uczucia' jest utrzymywana w obszarze jego wiedzy i pamieci. I pozostaje niezalezny nie lgnac do niczego w swiecie. Oto jak mnich pozostaje skupiony na uczuciach."

"I jak mnich pozostaje skupiony na umysle?"

"To jest przypadek, gdy mnich, gdy umysl jest opanowany przez namietnosc, spostrzega, ze umysl jest opanowany przez namietnosc. Gdy umysl jest wolny od namietnosci, spostrzega, ze umysl jest wolny od namietnosci. Gdy umysl jest opanowany przez niechec, spostrzega, ze umysl jest opanowany przez niechec. Gdy umysl jest wolny od niecheci, spostrzega, ze umysl jest wolny od niecheci. Gdy umysl jest opanowany przez ulude, spostrzega, ze umysl jest opanowany przez ulude. Gdy umysl jest wolny od uludy, spostrzega, ze umysl jest wolny od uludy. Gdy umysl jest skoncentrowany, spostrzega, ze umysl jest skoncentrowany. Gdy umysl nie jest skoncentrowany, spostrzega, ze umysl nie jest skoncentrowany. Gdy umysl jest uwolniony, spostrzega, ze umysl jest uwolniony. Gdy umysl nie jest uwolniony, spostrzega, ze umysl nie jest uwolniony."

"W ten sposób pozostaje skupiony wewnetrznie na umysle, zewnetrznie na umysle, lub wewnetrznie i zewnetrznie na umysle. Pozostaje skupiony na zjawisku powstawania co do umyslu, na zjawisku zamierania co do umyslu, lub na zjawisku powstawania i zamierania co do umyslu. Uwaznosc, ze 'to jest umysl' jest utrzymywana w obszarze jego wiedzy i pamieci. I pozostaje niezalezny nie lgnac do niczego w swiecie. Oto jak mnich pozostaje skupiony na umysle."

"I jak mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych?"

"To jest przypadek, gdy mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do pieciu przeszkód. Jak mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do pieciu przeszkód? To jest przypadek, gdy mnich, gdy pozadanie zmyslowe jest w nim obecne, spostrzega, ze pozadanie zmyslowe jest w nim obecne. Gdy pozadanie zmyslowe nie jest w nim obecne, spostrzega, ze pozadanie zmyslowe nie jest w nim obecne. Spostrzega powstawanie pozadania zmyslowego, które jeszcze nie powstalo. Spostrzega porzucanie pozadania zmyslowego, które powstalo. I spostrzega nie pojawianie sie pozadania zmyslowego, które zostalo porzucone. Gdy niechec jest w nim obecna, spostrzega, ze niechec jest w nim obecna... Gdy znuzenie jest w nim obecne, spostrzega, ze znuzenie jest w nim obecne... Gdy niepokój jest w nim obecny, spostrzega, ze niepokój jest w nim obecny... Gdy zwatpienie jest w nim obecne, spostrzega, ze zwatpienie jest w nim obecne. Gdy zwatpienie nie jest w nim obecne, spostrzega, ze zwatpienie nie jest w nim obecne. Spostrzega powstawanie zwatpienia, które jeszcze nie powstalo. Spostrzega porzucanie zwatpienia, które powstalo. I spostrzega nie pojawianie sie zwatpienia, które zostalo porzucone."

"W ten sposób pozostaje skupiony wewnetrznie na kategoriach umyslowych, zewnetrznie na kategoriach umyslowych, lub wewnetrznie i zewnetrznie na kategoriach umyslowych. Pozostaje skupiony na zjawisku powstawania co do kategorii umyslowych, na zjawisku zamierania co do kategorii umyslowych, lub na zjawisku powstawania i zamierania co do kategorii umyslowych. Uwaznosc, ze 'to sa kategorie umyslowe' jest utrzymywana w obszarze jego wiedzy i pamieci. I pozostaje niezalezny nie lgnac do niczego w swiecie. Oto jak mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych."

"Ponadto. Mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do pieciu skupien lgniecia. Jak mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do pieciu skupien lgniecia? To jest przypadek, gdy mnich spostrzega forme, spostrzega jej powstawanie, spostrzega jej zanikanie. Spostrzega uczucie... Spostrzega postrzezenie... Spostrzega mysl... Spostrzega swiadomosc, spostrzega jej powstawanie, spostrzega jej zanikanie."

"Ponadto. Mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do szesciu wewnetrznych i zewnetrznych zmyslów. Jak mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do szesciu wewnetrznych i zewnetrznych zmyslów? To jest przypadek, gdy mnich spostrzega oko, spostrzega forme, spostrzega przywiazanie powstajace w zaleznosci od nich. Spostrzega powstawanie przywiazania, które jeszcze nie powstalo. Spostrzega porzucanie przywiazania, które powstalo. I spostrzega nie pojawianie sie przywiazania, które zostalo porzucone. Spostrzega ucho, spostrzega dzwiek... Spostrzega nos, spostrzega zapach... Spostrzega jezyk, spostrzega smak... Spostrzega cialo, spostrzega uczucie... Spostrzega umysl, spostrzega mysl, spostrzega przywiazanie powstajace w zaleznosci od nich. Spostrzega powstawanie przywiazania, które jeszcze nie powstalo. Spostrzega porzucanie przywiazania, które powstalo. I spostrzega nie pojawianie sie przywiazania, które zostalo porzucone."

"Ponadto. Mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do siedmiu czynników przebudzenia. Jak mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do siedmiu czynników przebudzenia? To jest przypadek, gdy mnich, gdy uwaznosc jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna, spostrzega, ze uwaznosc jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna. Gdy uwaznosc jako czynnik przebudzenia nie jest w nim obecna, spostrzega, ze uwaznosc jako czynnik przebudzenia nie jest w nim obecna. Spostrzega powstawanie uwaznosci jako czynnika przebudzenia, który jeszcze nie powstal. I spostrzega kulminacje uwaznosci jako czynnika przebudzenia, który powstal. Gdy analiza jakosci jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna, spostrzega, ze analiza jakosci jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna... Gdy energia jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna, spostrzega, ze energia jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna... Gdy zachwyt jako czynnik przebudzenia jest w nim obecny, spostrzega, ze zachwyt jako czynnik przebudzenia jest w nim obecny... Gdy lagodnosc jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna, spostrzega, ze lagodnosc jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna... Gdy koncentracja jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna, spostrzega, ze koncentracja jako czynnik przebudzenia jest w nim obecna... Gdy spokój jako czynnik przebudzenia jest w nim obecny, spostrzega, ze spokój jako czynnik przebudzenia jest w nim obecny. Gdy spokój jako czynnik przebudzenia nie jest w nim obecny, spostrzega, ze spokój jako czynnik przebudzenia nie jest w nim obecny. Spostrzega powstawanie spokoju jako czynnika przebudzenia, który jeszcze nie powstal. I spostrzega kulminacje spokoju jako czynnika przebudzenia, który powstal."

"Ponadto. Mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do czterech szlachetnych prawd. Jak mnich pozostaje skupiony na kategoriach umyslowych co do czterech szlachetnych prawd? To jest przypadek, gdy mnich spostrzega cierpienie. Spostrzega powstawanie cierpienia. Spostrzega ustanie cierpienia. Spostrzega droge wiodaca do ustania cierpienia."

"Jesli ktos rozwijalby te cztery podstawy uwaznosci w ten sposób przez siedem lat, jeden z dwóch owoców moze byc oczekiwany dla niego: albo ostateczna wiedza tutaj i teraz, albo - jesli bylyby jakies resztki lgniecia - brak powrotu."

"Jesli ktos rozwijalby te cztery podstawy uwaznosci w ten sposób przez szesc lat... piec lat... cztery lata... trzy lata... dwa lata... jeden rok... siedem miesiecy... szesc miesiecy... piec miesiecy... cztery miesiace... trzy miesiace... dwa miesiace... jeden miesiac... pól miesiaca, jeden z dwóch owoców moze byc oczekiwany dla niego: albo ostateczna wiedza tutaj i teraz, albo - jesli bylyby jakies resztki lgniecia - brak powrotu."

"Jesli ktos rozwijalby te cztery podstawy uwaznosci w ten sposób przez siedem dni, jeden z dwóch owoców moze byc oczekiwany dla niego: albo ostateczna wiedza tutaj i teraz, albo - jesli bylyby jakies resztki lgniecia - brak powrotu."

"Dlatego zostalo powiedziane: 'Oto jest bezposrednia sciezka do oczyszczenia bycia, do pokonania smutku i lamentu, do znikniecia bólu i zmartwienia, do osiagniecia slusznego sposobu, i do realizacji nibbany - innymi slowami, cztery podstawy uwaznosci.'"

Oto, co Blogoslawiony powiedzial. Zadowoleni, mnisi przyjeli slowa Blogoslawionego.